FitVandaag - Koolhydraten of vetten?
Info nu! - Bedrijfsboodschap
 
 
 
 
 
Koolhydraten of vetten, waar heeft ons lichaam een voorkeur voor?
 
 
Tegenwoordig zijn dieten laag in koolhydraten en hoger in vetten en eiwitten erg in de mode, om af te vallen werken ze ook waarschijnlijk het best en zijn het meest comfortabel. Maar er is natuurlijk niet een manier die voor iedereen het beste werkt. En hoe zit het met sporten? En met mensen die niet willen afvallen en de hoeveelheid koolhydraten?
 
Eerst even een uitleg. Koolhydraten zijn naast vetten en eiwitten een van de drie macro bestanddelen van ons voedsel en te samen zorgen ze voor energie en bouwstoffen. Via deze 3 macro bestanddelen krijgen we ook de micro bestanddelen binnen zoals vitaminen, mineralen, spore elementen. 
Eiwitten en vetten zijn noodzakelijk ons lichaam kan ze niet aanmaken uit iets anders, zonder deze twee kunnen we niet leven, koolhydraten in principe niet, we kunnen koolhydraten (in beperkte mate) maken uit proteine en vetten, via een proces dat glucogonese heet. Ze zijn dus niet perse noodzakelijk. Hoeveel in veel voeding natuurlijk wel koolhydraten zitten. 
 
Er zijn grote verschillen is de wijze waarop we de drie kunnen opslaan, eiwitten helemaal niet behalve in ons weefsel zelf (spieren met name), koolhydraten beperkt, in de vorm van glycogeen in onze spieren en in de lever en vetten kunnen we in ruime mate opslaan, zowel onderhuids, rond onze organen en ook in onze spieren, maar ook in de hersenen. Een mens bestaat ruwweg tussen tussen 5% tot wel 50% (de helft!) uit vet. Vrouwen gemiddeld iets meer dan mannen. Bij 50% praten we natuurlijk wel over extreem dik en bij 5% over heel erg weinig.

Vet heeft dus als energieopslag verre de voorkeur van ons lichaam, het levert per gram ook de meeste energie, 9 kcal, koolhydraten (glycogeen) slechts 4 per gram en daarnaast wordt glycogeen opgeslagen in combinatie met water. 1 gram glycogeen heeft 4 gram water aan zich gebonden.
In energie levert vet dus per gram 9 kcal, terwijl glycogeen nog niet een gram in zich draagt het water meegerekend. Energie in koolhydraten is dus bijna 10 zwaarder dan energie in de vorm van vet. 
Dus het is niet vreemd dat ons lichaam een grote voorkeur heeft om energie op te slaan via vet en slechts beperkt in de vorm van koolhydraten. Teveel koolhydaten zou simpelweg veel te veel extra gewicht opleveren.
 
Nu als energie, heeft ons lichaam daar ook een voorkeur? vetten, koolhydraten of een combinatie? Ook hier is er een voorkeur voor vetten. Waarom?, ons bloed bevat slechts een kleine hoeveelheid suiker, tussen 0.7 en 1.1 gram per liter, dus gemiddeld heeft een volwassen mens (uitgaande van een liter of 5 bloed) 4 a 5 gram suiker in het bloed. Bloedsuiker moet redelijk stabiel zijn, dus in een gezond lichaam blijft het bloedsuiker tussen deze grenzen. Komt er teveel glucose in ons bloed dan maakt onze alvleesklier insuline aan die het teveel aan suiker uit ons bloed haalt en opslaat als glycogeen (als er ruimte is) of als vet.
Bij een te lage bloedsuiker wordt door het hormoon glucogen, glucose uit de leverglycogeen aangevoerd.
  
 
Een andere reden voor de voorkeur voor vet, spierglycogeen kan alleen gebruikt worden door de spier waarin het zit, het kan niet via het bloed ergens anders naartoe gebracht worden. Glycogeen in een been kan alleen gebruikt worden door dat been en niet door de arm etc.
 
Leverglycogeen hebben we slechts in beperkte mate, 100 gram maximaal, niet meer dan 400 kcal dus. Een gemiddeld mens gebruikt ruwweg 2000 a 3500 Kcal op een dag, als dat voor 100% door het leverglycogeen gedekt zou worden zijn we een paar uur al door deze voorraad heen.  
Nog een punt is het feit dat onze hersenen graag werken op glucose, dus het beetje leverglycogeen dat we hebben wordt bij voorkeur bewaard voor onze hersenen. Er is wel een backup systeem voor de hersenen, als we geen suiker meer hebben maakt ons lijf ketonen aan uit de vetverbranding en daar kunnen de hersenen ook prima op functioneren. Maar ketonen worden alleen gevormd als we een tijdlang weinig, minder dan 100 gram per dag, koolhydraten binnen krijgen. Zonder dat back up systeem zouden we niet lang zonder voedsel kunnen, een paar dagen niet eten, de lever is dan glycogeen uitgeput en we zouden sterven, in de praktijk is het zo dat we wel weken zonder eten kunnen in extreme situatie's. Niet gezond natuurlijk maar wel mogelijk. We hebben overigens wel water nodig, zonder water is het na een paar dagen al over en uit.
 
Om verschillende reden gebruikt ons lichaam dus bij voorkeur vetten en is zuinig met koolhydraten. Er is een uitzondering, bij zware inspanningen verbruiken we wel glycogeen. Dan wordt het spierglycogeen verbruikt. Dat is een van de redenen dat we zware inspanningen maar kort vol houden. Er kan niet voldoende zuurstof aangevoerd worden en dan gaat ons lichaam over op anaerobe energie voorziening, dit proces verbruikt spierglycogeen.   
 
Wat betekend dit nu voor onze voeding? Koolhydraten, zoals die zitten in brood, pasta, rijst, koek, snoep, frisdrank, sap zijn over het algemeen zeer rijkelijk voorradig. Iedere keer dat we koolhydraten eten verstoren we de bloedsuiker, op zichzelf geen enkel probleem, het betekent wel dat we ons lichaam op die manier als het ware dwingen om meer suikers te gaan verbruiken, we kunnen ze immers maar beperkt opslaan, we moeten ze of verbranden, of als er ruimte voor is opslaan in de spieren en lever. Of en dat gebeurd ook de hele dag door in de vorm van vetten als de glycogeen voorraden vol zijn. Dit vet wordt overigens ook net zo snel weer verbruikt. Alleen als we structureel meer binnen krijgen hoopt het vet zich op en andersom.
 
Koolhyraten hebben als voordeel (of nadeel, tis maar hoe je het bekijkt) dat ze heel makkelijk en snel opgenomen kunnen worden door onze maag. Om snel veel energie binnen te krijgen zijn ze zeer geschikt. Maar als die energie niet verbruikt wordt worden we er vet van. Om aan te komen zijn koolhydraten daarom de hoofdschuldige. Vet en proteine in nog sterkere vorm verteren veel langzamer en houden ons maag darm stelsen veel langer bezig.  
 
In het kort, ons lichaam heeft een voorkeur voor vet als energiebron, het kan het meest makkelijk opgeslagen worden, het weegt veruit het minst per hoeveelheid energie en het verstoord de bloedsuikerspiegel het minst.
 
vervolg binnenkort